TSUE uznał pytanie prejudycjalne zastępcy notariusza za oczywiście niedopuszczalne. Postanowienie dotyczyło uprawnienia do zadania pytania, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia o wyborze prawa ukraińskiego w testamencie.
Testament i ponowne badanie odmowy
OKR chciała sporządzić testament notarialny z wyborem prawa ukraińskiego. Zastępca notariusza w Krapkowicach odmówił czynności, powołując się na relację rozporządzenia 650/2012 i polsko-ukraińskiej umowy dwustronnej. Po wniesieniu zażalenia ponownie oceniał odmowę przed przekazaniem sprawy sądowi. Na tym etapie skierował pytania do TSUE. Powstał więc problem poprzedzający analizę prawa spadkowego: czy osoba dokonująca takiej ponownej oceny może występować jako sąd odsyłający.
Dlaczego pytanie było niedopuszczalne
W postanowieniu z 1 września 2021 r. Trybunał stwierdził oczywistą niedopuszczalność wniosku. Zastępca notariusza w tej funkcji nie spełniał warunków uznania za sąd w rozumieniu art. 267 TFUE. Znaczenie miały charakter wykonywanej czynności i brak pozycji organu trzeciego wobec własnej odmowy. Nie wystarczało samo działanie na podstawie ustawy ani udział w procedurze poprzedzającej sądowe rozpoznanie zażalenia. Rozstrzygnięcie dotyczy konkretnej funkcji, a nie oceny profesjonalizmu notariuszy.
Czego Trybunał tutaj nie rozstrzygnął
TSUE nie odpowiedział w tym postanowieniu na materialne pytania o dopuszczalność wyboru prawa ukraińskiego. Nie można więc na jego podstawie twierdzić, że taki wybór jest zawsze skuteczny albo zawsze wykluczony. Problem prawa właściwego wymaga osobnej analizy odpowiednich przepisów, umów i orzecznictwa.
Należy również rozróżnić pojęcie sądu uprawnionego do zadawania pytań na podstawie art. 267 TFUE oraz kwalifikację organu na potrzeby konkretnego rozporządzenia. Omówienie nie zastępuje aktualnej informacji o terminach i trybie zaskarżenia odmowy. Pochodzące z 2021 r. orzeczenie opisuje określony stan sprawy i określony etap postępowania.
Jak udokumentować przedmiot odmowy
Zachowaj projekt żądanej czynności, dokumenty przedstawione kancelarii i treść odmowy wraz z uzasadnieniem. Zapisz daty otrzymania pism oraz pouczenia, które im towarzyszyły. W osobnej notatce wskaż, czy spór dotyczy samej dopuszczalności czynności, brakującego dokumentu, treści oświadczenia czy prawa właściwego. Te przyczyny nie powinny być ujmowane jako jeden ogólny problem z testamentem.
Przy sprawie transgranicznej przygotuj informacje o obywatelstwie, państwach pobytu i wcześniejszych rozrządzeniach. W rozmowie o dalszych krokach warto odwoływać się do dokładnego żądania i konkretnego uzasadnienia odmowy. Nie należy przypisywać postanowieniu TSUE odpowiedzi na pytanie, którego Trybunał ostatecznie nie rozpoznał. Takie rozdzielenie kwestii procesowej od merytorycznej pomaga trafnie ustalić, jaki problem nadal wymaga rozstrzygnięcia i przed jakim organem.
Źródło orzeczenia
- EUR-Lex — postanowienie TSUE w sprawie C-387/20, tekst urzędowy
- EUR-Lex — postanowienie OKR, urzędowy PDF po polsku
Omówienie opublikowano 25 października 2026. Zapoznaj się z pełnym tekstem i późniejszym orzecznictwem przed wykorzystaniem argumentu.