Trybunał rozdzielił rodzaj prawa rzeczowego od sposobu jego nabycia w drodze dziedziczenia. Brak zapisu windykacyjnego w prawie państwa położenia nieruchomości nie wystarcza do odmowy uznania jego skutków.
Dlaczego sprawa trafiła do Trybunału
Aleksandra Kubicka, obywatelka polska, zamierzała sporządzić testament u polskiego notariusza, wybrać prawo polskie i objąć zapisem windykacyjnym udział w nieruchomości położonej w Niemczech. Wątpliwość dotyczyła skuteczności takiego rozrządzenia, ponieważ prawo niemieckie nie przewidywało tego sposobu przeniesienia własności przez zapis. Pytanie nie sprowadzało się więc do samej formy testamentu. Chodziło o relację między prawem właściwym dla spadku a prawem państwa, w którym znajduje się nieruchomość.
Co dokładnie rozstrzygnął TSUE
Wykładnia art. 1 ust. 2 lit. k i l oraz art. 31 rozporządzenia 650/2012 nie pozwala odmówić uznania skutków rzeczowych takiego zapisu wyłącznie dlatego, że państwo położenia nieruchomości nie zna zapisu windykacyjnego. Istotne było to, że samo prawo własności jest znane obu porządkom prawnym. Odmienny sposób nabycia tego prawa nie czyni go nieznanym prawem rzeczowym wymagającym dostosowania. Rozstrzygnięcie wspiera jednolite traktowanie dziedziczenia objętego rozporządzeniem, także gdy składniki majątku znajdują się w różnych państwach.
Granice: dziedziczenie i wpis do rejestru
Wyrok nie znosi krajowych wymogów dotyczących wpisu do rejestru nieruchomości. Nie przesądza również każdego problemu podatkowego ani ważności dowolnie sporządzonego testamentu. W praktycznej analizie warto zatem oddzielić trzy pytania: jakie prawo reguluje spadek, jakie prawo ma przejść na zapisobiercę i jakie dokumenty pozwalają ujawnić nabycie w miejscowym rejestrze.
Nie należy też przenosić odpowiedzi o własności na każdą zagraniczną konstrukcję rzeczową. Jeżeli chodzi o prawo o odmiennej treści, analiza jego rozpoznawalności i ewentualnego dostosowania może wyglądać inaczej. Samo podobieństwo nazwy dokumentu nie rozwiązuje takiego problemu.
Jak uporządkować przygotowanie testamentu
Przed rozmową o majątku zagranicznym przygotuj aktualne oznaczenie nieruchomości, informację o udziale oraz dokument pokazujący podstawę nabycia. Zapisz obywatelstwo, państwa pobytu i założony cel rozrządzenia. Ułatwia to ustalenie, czy rozmowa dotyczy własności, udziału, prawa korzystania czy tylko oczekiwanego świadczenia od spadkobiercy.
W osobnym miejscu zanotuj wymagania instytucji prowadzącej zagraniczny rejestr. Zapytanie o sposób ujawnienia nabycia powinno wskazywać konkretny dokument i jego przeznaczenie. Dobrze jest zachować odpowiedź tej instytucji razem z dokumentacją spadkową. Pozwala to uniknąć przygotowywania tłumaczenia lub dodatkowego poświadczenia, zanim wiadomo, jaki dokument będzie rzeczywiście potrzebny.
Źródło orzeczenia
Omówienie opublikowano 25 października 2026. Zapoznaj się z pełnym tekstem i późniejszym orzecznictwem przed wykorzystaniem argumentu.